Die werk van die Heilige Gees (01): Die Heilige Gees gee lewe

Lees Rm 8:1 tot 17. Fokus: Rm 8:9
Verdra my vir ‘n oomblik om ‘n paar goed uit die redenasie van Paulus hier in die deel wat ons gelees het aan jou uit te wys. Ek is bang dat jy, soos ek aanvanklik, iets gaan mis.
Want sien, ék het na die teks toe gekom om hierdeur een ding baie duidelik aan te toon. Kyk bietjie saam met my:
Julle word egter nie deur julle sondige natuur beheers nie, maar deur die Gees, want die Gees van God woon in julle. As iemand die Gees van Christus nie het nie, behoort hy nie aan Christus nie. (Rom 8:9)

“... want die Gees van God woon in julle.”
Wóón! Dis die woord vir huis, blyplek. God sélf, God die Heilige Gees, woon in julle. Het sy blyplek in die gelowiges kom maak. Sy huis is in julle! In ons!
En onmiddelik het ek gedink: Waar het God oral gewoon in die Bybel?
Ons lees van verskeie plekke. In die tuin nadat Hy alles gemaak het (Gen 3:8). Toe, na die sondeval, het Hy verkies om sy Naam te vestig in die Tabernakel. Daarna in die Tempel. Toe het ons Here Jesus Christus gekom en van Hom staan daar:
Die Woord het mens geword en onder ons kom woon. Ons het sy heerlikheid gesien, die heerlikheid wat Hy as die enigste Seun van die Vader het, vol genade en waarheid. (Joh 1:14)

En toe is die Heilige Gees uitgestort en dis wat in die teks geskryf staan: “... die Gees van God woon in julle”.
En wat ‘n preek is dit nie! God wat in ontoeganklike lig woon, God deur wie ons leef, beweeg en bestaan, kies sy woonplekke, sy adresse, met óns in gedagte! Hy kies sy adresse sodat dit vir ons moontlik sal wees om met Hom in verhouding te kan staan. Omdat Hy met ons ‘n verbond gesluit het. En altyd al nader en al duideliker: God buite, God onder en toe God in ons.
Hoe lief het Hy ons nie!!
Maar, daar is meer hierin.
Wanneer jy in ‘n plek intrek om daar te woon, dan word daardie plek verander en reggemaak soos jy dit graag wil hê. Dit word ‘n plek waarvan jy kan sê: Oos, wes, tuis bes. En soos die jare vorder word jou blyplek soos wat geld en tyd toelaat, verbeter om werklik iets te vertoon van jouself en hoe jy wil hê dat dit moet wees. Dit beteken dat jy so mettertyd al die slegte dinge van die huis verwyder en dit vervang of volmaak met wat vir jou reg is.
Maar jou woonplek, of plekke, verklap altyd iets van jouself.
Hier staan in v9 dat die Heilige Gees in elke mens kom woon wat aan ons Here Jesus Christus behoort. Dit staan ook in 1Kor 3:16 dat ons tempel van God is en dat die Gees van God in ons woon. Dis ‘n ander manier om te sê dat die Here Jesus Christus in ons is (v10) en ons in Hom is (v1). Christus in ons en ons in Christus. Dis ‘n totaal nuwe bedeling wat aangebreek het met die koms van ons Here Jesus Christus.
Dis die bedeling van die lewe. Dit is wat die Heilige Gees kom doen het:
Die wet van die Gees wat aan jou in Christus Jesus die lewe gee, het jou vrygemaak van die wet van sonde en dood. (Rom 8:2)

Dis duidelik: daar is ‘n lewegewende wetmatigheid of bedeling. Die bedeling van die Heilige Gees. En daar is ‘n doodsbedeling of wetmatigheid. Die twee staan lynreg teenoor mekaar.
En kyk maar oral in die Bybel, ook in die OT, waar daar ‘n nuwe begin uit ‘n doodloopstraat is, dis waar die Heilige Gees werksaam is.
Dit spreek vanself dat as jou Eienaar, die Here Jesus Christus, in sy groot genade deur sy Gees in jou kom inwoon het, dat Hy veranderings sal wil aanbring. Hy het jou immers gekoop met sy bloed en Hy sal jou wil verander sodat dit vir Hom aangenaam is om met jou geassosieer te word.
Hoekom is dit dan so moeilik om te verander?
Hoekom is daar soveel weerstand teen verandering? Hoekom is daar soveel krapperigheid om hierdie genade van God te aanvaar?
Daar is verskeie antwoorde wat mens kon gee hierop. Ek wil 3 gee:
1. Ek hoef nie te verander nie want ek het geen behoefte aan verandering nie.
Hierdie standpunt kom daarvan dat ek nie besef hoe groot my sonde en ellende is nie. Ek besef nie waarvan ek verlos moet word nie. As jy jouself moet meet op ‘n punteskaal teen die 10 gebooie, gaan jy waarskynlik heeltemaal goed daarvan afkom. Wanneer jy die 10 gebooie so hoor, kom jy nie eintlik agter watter een jy nou eintlik oortree het nie.
Dit mag dalk vir jou so lyk, br en sr, maar die uiteinde van hierdie manier van dink is: jy jaag nie meer die verandering na nie. Jy hunker nie om al meer en meer te word wat die Here Jesus Christus wil hê dat jy moet wees nie. Jy beleef nie bewustelik dat die Gees van Christus in jou woon nie. Die huis wat jy is raak al hoe meer bouvallig, omdat jy nie meer aan jouself laat werk nie.
2. Ek kan myself verander.
Dis eintlik baie snaaks: jy wil nie eintlik verander nie, maar as dit dan moet, dan sal jy jouself verander. Dan trek jy hier ‘n bietjie reg. Maak daar ‘n klein verstellinkie en aanpassinkie. En dan dink jy dat jy nou nuut is. Jy hou jou voor aan die wêreld asof jy ‘n nuwe huis is.
Weet jy, so verneuk jy dalk baie mense, maar nie vir God nie en ook nie vir die duiwel nie. Paulus stel ‘n baie duidelike en defnitiewe kontras tussen die dinge van die sondige natuur en die dinge van die Gees. Daar is geen kompromie en geen vriendskap moontlik tussen die twee nie.
Nee, daar moet ‘n radikale verandering plaasvind. Godsdienstige kosmetiek help nie. Aanplak en aanpleister help nie. Jy moet herskep word, nuut word. Die ou, muwwe mens moet doodgemaak word en die nuwe moet opstaan. Dis so radikaal verskillend soos lewe en dood. Dit staan hier in v10: Omdat Christus in julle is, gee die Gees aan julle die lewe op grond van God se vryspraak
Jy kan alles van Christus af uit jou kop uit opsê en tog niks van Hom weet nie. Dan gaan die vryspraak ook by jou verby soos vloedwater. Self kan jy nie verander nie, dis die Heilige Gees se werk in jou. Jou eie pleisterwerk, jou eie verandering help nie. Net bekering bring hierdie wonderwerk. Dit is vryheid. Dit is oorwinning.
3. God kan ons nie verander nie.
Nog ‘n rede hoekom dit so moeilik is om te verander is die gedagte dat God ons nie kan verander nie. Mense glo dit graag: so gemaak en so laat staan hoor mens dikwels. Met die bedoeling daarby: selfs God kan nie verandering aanbring nie.
Dit is om God te wantrou. Die enigste manier waarop jy – enige mens – verander kan word om nuut te word en om om te keer, word só gewantrou.
Wanneer God deur sy Gees werk, dan vind daar nie bloot net kosmetiese veranderings plaas nie. Dan is dit wat jy voorhou nie bloot net vir die goeie indruk van die huis nie, maar is dit ‘n werklik grondige nuutmaak van jou huis.
Weet jy, ou vervalle huise of murasies is huise wat nie meer gebruik word nie, omdat dit nie aan die behoeftes van die eienaar van so huis voldoen nie. Dikwels word erwe deur ontwikkelaars gekoop en die huise daarop platgestoot en nuwe geboue opgerig.
Net so is dit as die Heilige Gees in jou werk. Daar sal verandering plaasvind. Dit wat jou Eienaar in jou wil sien, moet jy vertoon. Jy moet daarheen werk. Jy moet jou versit teen die sondige natuur wat nie wil verander nie en jy moet jou verlustig in wat Christus vir jou verwerf het en van jou verwag. Hierdie soort verandering is die natuurlikste ding waaraan ‘n gelowige moet deelhê.
Ons Here Jesus Christus het jou so lief dat Hy ter wille van jou aan die kruis gesterf het. Die Heilige Gees het jou so lief dat Hy ter wille van jou in jou leef. Dat Hy ten spyte van al die dinge wat jy doen wat Hom seermaak en bedroef, in jou bly leef. Ten spyte van die feit dat Hy nie kan wag dat die dinge wat pla, moet verander om Hom te pas nie, verdra Hy dit nog. Maar die tyd loop uit. Ons Here Jesus Christus kom.
Daarom dan – staan hier in v12 – staan ons onder ’n verpligting, maar nie teenoor ons sondige natuur om daarvolgens te lewe nie. Ons staan in verpligting teenoor die Heilige Gees om deur Hom te leef in en deur die genade wat aan ons geskenk is.
Jy is sy tempel. Hy woon in jou. Is Hy tuis in jou?

Februarie Reeks Sondag Drie Hoe nou gemaak Jesus?

Tot dusver in die reeks...

Moenie jou eie koninkryk bou nie. Oftewel - moenie swoeg en sweet aan die aardse torings van jou tyd nie. Kom bou saam aan die Koninkryk van God. Dis 'n kontra-intuitiewe Koninkryk wat jou vra om jou vyande lief te hê.

Maar wat nou van Jesus? Het Hy sy vyande lief?

Lees die volgende tekste saam met my om te verstaan waarom ek so vra...

Die eerste teks handel oor Jesus se intog in Jerusalem - Matteus 21:15-17. Nadat Jesus Jerusalem triomfantelik binnegery het, het die mense sy Naam uitgeroep. Dan lees ons verder:

15 Maar toe die priesterhoofde en die skrifgeleerdes die wonderlike dinge sien wat Hy doen, en ook die kinders wat in die tempel aanhou uitroep: "Prys die Seun van Dawid!" was hulle verontwaardig. 16 Hulle sê toe vir Hom: "Hoor jy wat sê hulle daar?" "Ja," antwoord Jesus. "Het julle nooit gelees nie: U het daarvoor gesorg dat kinders en suigelinge u lof sing 17 Toe het Hy hulle verlaat en uit die stad uitgegaan na Betanië toe, waar Hy die nag gebly het. 

Nou vra ek myself af... het Jesus nie geweet Hy sou die mense ontstel nie? Hy het tog die simboliek agter sy intog verstaan - op die rug van die stomme dier met die palmtakke voor Hom uit Jerusalem in? Hy moes tog weet waar die Joodse establishment vandaan kom? Na die gloriedae van Salomo het die ouens nog net verdrukking en onreg geken. Altyd in die skadu van die een of ander supermoondheid wat gedreig het om hulle uit te wis. Toe kom die dag met Babilon. Gaan lees maar Klaagliedere vir 'n idee van die hartseer daarvan. Na Babilon is hulle teruggestuur maar steeds onder die duim van die Perse. Toe's dit Aleksander die Grote en met hom kom die Hellenisme - die baddens, die teaters, die gimnasiums, die vreemde heidense filosofieë, die heidense gebruike en praktyke wat die mense van God weggetrek het na al die nuwe attraksies. Toe's dit Aleksander se generaals na sy afsterwe - die Diadochi. Die Judeërs het onder Ptolemeers se bewind geval. Sy grondgebied het van Egipte tot by Palestina gestrek. Naderhand sou die huis van Seleukus, afstammelinge van een van die oorspronklike Diadochi (generaals van Aleksander) beheer oor Palestina neem. Onder die heersers van die huis sou die Judeërs gedwing word om Hellenisme te aanvaar. Varke is in die tempel geoffer, mense is gemartel as hulle nie Zeus wou aanbid nie. Dis totdat die huis van Hasmon 'n rebellie gelei het wat die Jode 'n mate van onafhanklikheid gegee het. Dis in die tyd dat die Sadduseërs en Fariseërs as politieke faksies ontstaan het. Die Sadduseërs het baie van die Hellenisme gehou, die Fariseërs daarenteen wou die volk weer terugbring na die God van Abraham, Isak en Jakob. Hulle wou die volk se identiteit beskerm. Dis omdat ons nie meer God se wet onderthou nie dat ons sit waar ons sit - was hulle leuse... Gehoorsaam die Wet, keer terug na God en dinge sal weer goed gaan, God sal weer help. 

Het Jesus nie van die ouens geweet nie? Van hulle struggle? Hulle pyn en verliese toe hulle as Fariseërs self op 'n tyd vervolg is nie? Dis nie al nie, lees saam uit Matteus 23:23-33: 

23 "Ellende wag vir julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, huigelaars! Julle gee tiendes van kruisement, anys en koljander, maar wat volgens die wet van God die swaarste weeg, laat julle na: geregtigheid, barmhartigheid en betroubaarheid. Juis hierdie dinge moet 'n mens doen en die ander nie nalaat nie. 24 Blinde leiers! Julle skep die muggie uit julle beker uit, maar julle sluk die kameel in. 25 "Ellende wag vir julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, huigelaars! Julle maak die buitekant van die beker en die skottel skoon, maar binne is hulle vol hebsug en onmatigheid. 26 Blinde Fariseër, maak eers die binnekant van die beker skoon, dan sal sy buitekant ook skoon wees. 27 "Ellende wag vir julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, huigelaars! Julle is soos witgeverfde grafte, wat van buite mooi lyk maar daarbinne vol doodsbene en allerhande onsuiwerheid is. 28 So is julle ook: van buite lyk julle vir mense vroom, maar van binne is julle vol huigelary en minagting van die wet." 29 "Ellende wag vir julle, skrifgeleerdes en Fariseërs, huigelaars! Julle hou die grafte van die profete in stand en versier die gedenktekens van die vromes, 30 en julle sê: 'As ons in die dae van ons voorvaders gelewe het, sou ons nie medepligtig gewees het aan die vergieting van die bloed van die profete nie. 31 Op dié manier erken julle self dat julle nakomelinge is van die moordenaars van die profete. 32 Gaan maar aan, maak klaar wat julle voorvaders begin het! 33 "Julle slange, addergeslag! Hoe sal julle ontkom aan die straf in die hel?

Hoe het U, U vyande lief as U hulle hel toe stuur net nadat U hulle slange genoem het Jesus? Weet U nie dit gaan hulle kwaad maak nie Jesus? Hoekom laat U boonop nog U dissipels toe om nie hulle hande te was nie en as die Fariseërs U dan aanspreek dan noem U hulle huigelaars? (Matteus 15). En daar is nog ander plekke Jesus, ander plekke waar U mense op die Sabbat genees het, ander plekke waar koring op die Sabbat ge-oes was... U het saam met die prostitute en tollenaars uitgehang, die Fariseërs se gebruike verontagsaam en hulle in die openbaar beledig!?

U het mos geweet watter gevolge dit sou dra?

Ek sien al 'n hedendaagse kêrel Jesus glimlaggend 'n kloppie op die skouer gee en sê Skuus Jesus, dis nie hoe U dit moet doen nie... 'n mens maak na alles nie kerksale so vol nie! Kom kry eerder my program op DVD...

Nou wonder ek of 'n liefdevolle Jesus noodwendig 'n polities korrekte Jesus is? Is liefde 'n motiveringspreker? 'n Gladde politikus wat almal met 'n glimlag huistoe stuur? Of net iemand wat weet hoe om almal met fyn retoriek tot sy saak oor te haal?

Ek weet nie... maar die ou wat hom êrens in die amazone aan 'n boom vasketting is vir my 'n groter liefhebber as die man met die DVD's. Die een wat opgestaan het teen slawerny toe groot dele van die weste se ekonomie daarop gebou was... hy moes sekerlik 'n paar mense kwaad gemaak het, die vraag is net was dit liefde?

Jesus is nie altyd begaan oor dit waaroor ons begaan is nie. Dit klink nie reg om te sê nie, nie pc korrek nie, maar tog waar. In die bo-staande tekste was Jesus meer daarin geinteresseerd om die bose die kollig in te sleep. Hy sou die suits ontbloot vir wat hulle is. Die ouens met die wette en die pedigree wat vromer as die res is. Op die straathoeke in gebed met die leuse Onderhou die wet en draai so terug na God moes hulle regtig heilig laat lyk het. Nadat Jesus hulle konfronteer, vergader hulle gou om Hom verdag te maak, aan te kla en vas te trek - manne van God wat hulle is -  toe word hulle ware kleure duidelik. Op die ou einde het hulle saam met die res geskree: Hy is nie ons koning nie, Caeser is ons koning, kruisig Hom! 

Is dit nie ook liefde om dit wat sleg is direk uit te daag en in die kollig in te sleep nie? Was dit nie selfs liefde teenoor die einste Fariseërs nie? Ten minste het Nikodemus die kans gehad om te sien waarmee hy en sy vriende besig was... Jesus het vir hom sy eie kwaad sigbaar gemaak. 

En vandag? Het ons 'n profetiese stem? 'n Stem gebasseer op ons roeping om erns te maak met ons verhouding met God, ons naaste en ons omgewing? Of is Jesus eintlik net daar om ons te dra in tye van swaarkry? Is ons net daar om te sorg dat die ABC's (attendance, buildings and cash) positiewe groei vertoon? 

Weereens keer ons terug na die kwessie van selfvergeet. Jy moet jouself vergeet as jy aan die Koninkryk van God wil bou. Jy moet jouself vergeet as jy onreg die kollig in wil sleep. Vra maar vir Jesus, hulle het Hom daarvoor gekruisig!

Nou die vraag - hoe weet ek wanneer om die ander wang te draai? Die ekstra myl te loop? My onderkleed ook uit te trek? Of dan... om iemand 'n huigelaar te noem? Want dis alles deel van die sentrale liefde van die Koninkryk van God.

Kom luister volgende sondag saam. 

Februarie Reeks Sondag Twee Liefde vir die vyand Matteus 5

 Inleiding

Verlede Sondag is die uitnodiging gerig om nie aan jou eie of 'n kollektiewe menslike koninkryk te bou nie maar saam te kom werk aan die Koninkryk van God. Daar is baie te sê oor die Koninkryk van God daarom kan ons nie in een preek die ganse tema voldoende dek nie. Wat ek graag vanoggend wil doen is om jou die geleentheid te bied om te sien waarvoor jy jou inlaat as jy na die Koninkryk van God draai.

Kontra-intuitief

As Jesus na die versoeking in die woestyn met sy bediening begin sê Hy "die evangelie is dit - bekeer julleself want die Koninkryk van God is naby." Jesus vra dat ons alles weer sal herdink. Ons beskouing van die lewe, die wêreld, ons drome, als wat lief en dierbaar is moet weer herdink word. In die Koninkryk van God werk dinge anders as in menslike koninkryke. Dit sien ons van meet af aan hier in die belangrikste hoofstukke wat oor die Koninkryk handel - Matteus 5-7.

Die geseëndes in die Koninkryk is nie die ouens wat weet wat hulle wil hê en dit vir hulleself kry nie, dis nie die mense wat van vroegdag af hulle eie drome najaag nie, dis nie diegene wat doelgerig hulle eie koninkryk bou nie. Die mense wat deur Koninkryksoë as geseënd geag word is die vredemakers, die mense met die sagte hart, die persone wat treur as onreg geskied, diegene wat vervolg word vir wat reg is, dis die wat nie hulle sekuriteit in aardse dinge het nie maar weet hoe afhanklik hulle van God is.  

Teen die tyd van Jesus is die Koninkryk al ‘n long time in the making. Die voetspore daarvan lê oral in die Ou Testament. Jesus bring in die opsig nie 'n nuwe wet nie. As Koning van die Koninkryk kom maak Hy dit vol. Hy gee volle betekenis aan 'n reeds ou wet. Dit sien ons as Hy telkens sê "julle het gehoor dat daar gesê is..." en dan noem hy die uiterlike wet waarop die Fariseërs so gefokus het "julle mag nie moord pleeg nie..." en dan maak Hy dit vol "maar ek sê vir julle dat julle nie mag haat nie..." Jesus spreek nie net die uiterlike aan nie maar dit wat werklik saak maak, die innerlike oorsprong van die daad. Hy dwing ons om weer te besin oor innerlike sake soos wellus, begeerte, haat, jaloesie...

Dit bring ons by ons gedeelte vanoggend (5:43-48) – "daar is gesê dat jy jou naaste moet liefhê." En dan gee Hy die wet sy volle betekenis "maar ek sê jou in die Koninkryk van God moet jy selfs jou vyande liefhê!" Jesus basseer die opdrag, die vervulling van die wet, op die feit dat God almal liefhet. Hy laat die son oor almal opkom en giet die reën oor almal uit. As jy nou uitgaan en jou vyande liefhet maak jy net soos God en kan jy as sy kind gereken word. Dit is die boodskap vanoggend - gaan maak soos jou Pa!

Maar hoe?

Ja Jesus maar jy leef nie in Suid Afrika nie! Dink ons egter aan die vroeë christene wat die woorde van Jesus ter harte geneem het en gevolglik daarvoor vervolg en vermoor is, lyk Suid Afrika nie so sleg nie. As tasbare voorbeeld van hoe die liefde onder vroeë christene uitgeleef is wil ek graag 'n stilstaan by die vroeë christene net na Keiser Konstantyn.  

Ons leer uit die geskiedenis dat Keiser Konstantyn van die Romeinse Ryk in die vierde eeu ‘n soort van redder van die Christendom was. Hy en sy opvolgers het die Christendom tot staatsgeloof verklaar en die vervolging van Christene stop gesit. Vandaar neem almal aan dat die christene van die antieke era dit maklik gehad het. Hulle het die gelukskoot met Konstantyn getref en van toe af hulle geloof op almal afgedwing. Maar die geskiedenis is selde indien ooit so eenvoudig. Die Christendom se sukses het nie van keisers afgehang nie maar van die mate waarin hulle die beginsels van die Koninkryk van God uitgeleef het. Skaars dertigjaar of wat na Konstantyn se dood betree nog ‘n Keiser met die naam Julianus die toneel. Hy het grootgeword as ‘n Arianis – ‘n dwaalspoor wat uit die Christelike geloof gegroei het en wat die Goddelikeheid van Christus betwyfel of ten minste gemarginaliseer het. Julianus het gou genoeg die dwaling afgeskud en homself tot die hellenisme bekeer, die denke van ou Rome met sy griekse filosowe wat ook die onderbou van ons moderne samelewing vandag vorm. Na sy bekering het sy haat vir christene geintensifiseer. Hy wou hulle van die toneel af hê maar het geleer dat jy hulle nie doodmaak nie, dan groei hulle eers. So openlike vervolging was nie ‘n opsie nie. Sy plan was toe om Christene vanuit alle regeringsposte asook uit die weermag te verban. Hulle mag nie in staatskole as onderwysers opgetree het of van die antieke Griekse tekste in hulle klasse gebruik gemaak het nie. Soos die Jode in die dae voor die Tweede Wêreld oorlog in Duitsland tot op die rand van die samelewing deur die Nazi’s uitgeskuif is, so het Julianus ook probeer doen. Daar was net een probleem… die Christene het bly vashou aan dit wat in vers 43-48 staan. Hulle het selfs die Romeinse helleniste wat gister nog christene in die arena’s vir die leeus gegooi het, liefgehad. Dit het Julianus grys hare gegee want hoe lê jy dit aan bande? Ons het sy frustrasie nog op skrif. Hieroor sê hy:

Whilst the pagan priests neglect the poor, the hated Galileans devote themselves to works of charity, and by a display of false compassion have established and given effect to their pernicious errors. See their love-feasts, and their tables spread for the indigent. Such practice is common among them, and causes a contempt for our gods.

These impious Galileans not only feed their own poor, but ours also; welcoming them into their agapae, they attract them, as children are attracted, with cakes.

Julianus se plan was eenvoudig – beat them at their own game. Op pad na die Persiese front skryf hy aan een van sy mense om 220 ton graan en 34 duisend liter wyn aan die heidense tempels in Galasië te gee. Dit moet dan aan die mense en die priesters van die heidense tempels asook hulle helpers uitgedeel word. Sodoende sou ook hierdie mag van die troppie provincial Galileërs (soos hy die Christene afgemaak het) breek.

Julianus wou iets aan die gang sit wat nie in sy mense se harte geleef het nie. Hy wou liefde vir ander vanuit die staat reguleer en aanmoedig. Die rede waarom hy dit moes doen was vanweë die feit dat die antieke heidense samelewings nie armsorg geken het nie, veral nie versorging van mense buite hulle eie kring nie. Die antieke heidene in die Romeinse Ryk het aanvanklik in selfversorgende stadstate gebly. Meeste van die jolaiteit van die mense was gerig op elkeen se eie stadstaat. Jy het dan ryk mense gekry wat euergetes genoem is. Dit was weldoeners wat spontaan gegee het. Hulle sou hulle hele koringoes in tye van hongersnood aan die stad verkoop, vir ‘n aangename wins natuurlik, en is dan ‘n redder van die stad genoem. Self sou hulle ook die stad met fonteine en tempels en skole en ontspanningsplekke versier met groot eerbetoon wat daarmee hulle toegekom het. Die geskenke wat die weldoeners gegee het was egter net vir burgers van die stad, veral vir die oudste families van die stad. Arme immigrante is uitgesluit. Die arm burgers van die stad het in die opsig net soveel soos die rykes ontvang, soms minder, in die opsig was hulle onsigbaar en nie uitgeken as groep wat spesifieke hulp en bystand nodig gehad het nie. Soos die Romeinse Ryk gegroei het, het die lojaliteit teenoor die stad mettertyd verval. Dit het die situasie van armoede vererger. Waar elke stad net vir sy eie brugers uitgekyk het, was dit nou nie eens meer iets wat as ‘n gegewe geneem kon word nie. Daarbenewens het die Romeinse Ryk in die vierde eeu met arm massas gesukkel wat die stede toegestroom het. Die Galileërs (Christrene) wat nie net die eie, die mense van die stad of eie kring, liefgehad het nie maar almal, selfs hulle vyande, het in die omstandighede gedy. Die Koninkryk het gegroei. So sien ons dat die vroeë Christelike kerk om anders redes gegroei het as net weens die feit dat hulle ‘n lucky break gehad het met Keiser Konstantyn. Dit wat hulle laat groei het was iets wat selfs nie eens Keisers kon verban of aanhelp nie. 

Vandag

Julianus is na slegs drie jaar as Keiser om die lewe gebring in een van sy veldslae teen die Perse, wie weet wat van sy planne sou word as hy langer geleef het? Ek dink nie dit sou werk nie. Die Galileërs was hier om te bly. Buitendien kan mens nie deur die staat iets afdwing of reguleer as dit nie in die harte van die mense self leef nie. Liefde vir die vyand het die ou helleniste nie geken nie. Dit was vir hulle ‘n swakheid.

Vandag is dit steeds so.

Ons help steeds net mense van ons eie kring, ons eie stad, ons eie nasie, ons eie land. Die eerste wêreld lande se mense het dit lekker in die sosialistiese regeringstyle terwyl die res van Afrika, die nabye Ooste en Suid Amerika sterf van die honger. Beste van alles is dat die wêreld die vermoë het om 'n einde aan armoede te maak.  

Die ergste is dat ons hier in Suid Afrika as Christene daarvoor bekend is dat ons net na ons eie uitkyk. Het ons die Koninkryk uit die oog verloor? Is ons nie maar ook vandag wêrelds nie? Geen wonder ons sukkel so om mense van die evangelie te oortuig nie. Hoekom sou ek jou Blye Boodskap aanneem as dit my in ‘n verstikkende sisteem van wette indwing met soveel skynheiligheid? Het jy gedink dat mense van die wêreld nie ‘n wêreldse kerk vinnig gaan herken nie?

Maar hoe doen ek dit? Hoe het ek selfs my vyande lief? Moet ek nou brood op die straathoeke gaan uitdeel en beste vriende word met die persoon wat my broer in ‘n motorkaping geskiet het?

Die eerste is seersekerlik om jou eie koninkryk te vergeet, jou kruis op te neem en Jesus op sy weg in die Koninkryk te volg. Sekerlik die moeilikste van alles. In ons koninkryk is daar net plek vir die wat goed aan ons doen, soos die helleniste in Jesus se dae. Vyande word nie geduld nie. Daarom sê Jesus sy weg is smal en die wat daarop gaan min. Want dit is so moeilik, so kontra-intuïtief. Die tweede is om Jesus se perspektief op sake te omarm. God is lief vir almal, Hy laat die son oor almal skyn! Doen jy dit, sny jy deur die wêreldsheid van vandag. Dan kry jy ‘n groter perspektief. Hoe kan ek dit verduidelik?

Walter, my seuntjie, is soms wispelturig. Hy sal saam met jou speel maar wil jou nie nag soen nie. Vol stories die knaap, erf dit by sy ma. As hy dit met my pa, sy oupa doen, gee my pa hom so vinnige druk en dan ry hy. My pa neem hom nie kwalik omdat Walter hom nie wil groet nie. Hoekom nie? Want Walter is nog klein. Hy moet nog leer. My pa kyk nie neer op sy kleinseun nie. Walter is syne en hy is steeds baie lief vir hom. Dis net... hy is steeds ‘n kind en my pa het ‘n groter perspektief op die lewe.

Dalk die dat die vroeë christene pasbekeerde mense “kinders” genoem het. Hulle moet nog leer want hulle kom uit die wêreld – daar waar jy net goed doen aan die wat goed aan jou doen.

Februarie Reeks Sondag Een Die Toring van Babel Genesis 11

Agtergrond
Ons het verlede jaar by Genesis 1 begin. Die belangrike wat ons opgemerk het was die volgende: 

• God is ‘n verhoudingswese, van altyd af staan die Enige God in ‘n liefdevolle verhouding tot Homself – Vader tot Seun tot Gees.
• Die mens as beeld van God is daarom ook ‘n verhoudingswese. Ons is gemaak om in ‘n noue verhouding tot God ons Skepper, mekaar en die aarde wat ons moet bewerk en bewaak, te staan.
• Die afwesigheid van ‘n verhouding met God, ander mense en ons omgewing lê ons lam. Dink gerus daaroor.
• Die mens wat soos God is maar nie God self is nie, was nie tevrede om die verteenwoordiger te wees nie. Hy/sy wou self regeer. Daarom toe die mens die kans gekry het om AL die kennis, kennis van goed tot kwaad, te verkry – kennis wat net God beskore is – het sy(hy) dit aangegryp.
• Die daad bring ‘n verhoudingsbreuk. Die mens mag nou nie meer in die teenwoordigheid van God leef nie maar moet daarbuite sy/haar eie potjie krap.
• Die nuwe mens wat nou net op homself, sy welstand, sy eer en sy prestige ingestel is, pleeg gou die eerste moord. Die mens as mededinger vir God, besig om sy eie koninkryk te bou, is hier om te bly.

Nota’s by die Toring van Babel 
Inleiding
Na die gebeure van die Sondvloed lees ons in hoofstuk tien dat Noag se kinders en hulle nageslag oor die hele wêreld versprei het, elk met sy eie taal. Blaai ons om na hoofstuk 11 lees ons skielik dat almal weer een taal praat! Hoe nou? Die beste veklaring is dat Genesis 11 ‘n kort verduideliking gee waarom almal, soos Genesis 10 noem, nou reeds oor die aarde versprei is, elk met sy eie taal. Genesis 11 met die verhaal van Babel dien dus as ‘n soort na-verhaal tot die vorige hoofstuk.

Sinar en Babel
In beide hoofstukke – Genesis 10 en 11, kry ons duidelik die aanduiding dat die geografiese gebied hier ter sprake iewers in Mesopotamië is. Die mense het dus na die sondvloed ooswaarts van Ararat in Turkeye afgetrek tot by die vlakte van Sinar ook bekend as Mesopotamië waar hedendaagse Irak geleë is. Die vlakte van Sinar beteken letterlik die vlakte tussen twee riviere. Die woord Mesopotamië beteken presies dieselfde. Die twee riviere onder bespreking is die Tigris en die Eufraat.

The Fertile Crescent
Die gebied bekend as the Fertile Crescent lê in ‘n halfmaan en strek van Irak tot Israel. Die gebied het die oudste tekens van verstedeliking tot nou toe opgelewer. Griekeland kan miskien die wieg van westerse denke genoem word maar the Fertile Crescent is die wieg van die mensdom. Wetenskaplikes wat die voorvereiste vir menslike verstedeliking nagespoor het, het tot die gevolgtrekking gekom dat groot koninkryke slegs ontwikkel waar die volgende teenwoordig is:

• Milde klimaat want die mens moet nie teen die elemente hoef te veg net om aan die lewe te bly nie.
• Gewasse natuurlik tot die gebied wat baie mense op een slag kan voed en op grootskaal verbou kan word bv. graan, mielies, koring.
• Roumateriale natuurlik tot die gebied om instrumente te maak om boerdery te vergemaklik.
• Makgemaakte diere natuurlik tot die gebied wat ingespan kan word om boerdery produksie tienmaal op te stoot.

The Fertile Crescent het dit alles gehad. 

Die groot vraag
Het dit al ooit vir jou sin gemaak dat mense terstond ‘n toring in die middel van nêrens wil bou om God uit te daag? Vir wat? Hoe kan ek vandag die verhaal van Babel beter verstaan? ‘n Aanduiding kan wees dat daar miskien aan die verhaal van die toring van Babel bygewerk is om dit verstaanbaar te maak vir die mense van die tyd. Dis nie vreemd vir die Bybel nie – vergelyk Gen 36:31 asook Gen 14:14 en Rigters 18:29. Dit is duidelik dat daar na die tyd aan die tekste bygewerk is om dit vir die lesers van die tyd meer verstaanbaar te maak. Die verhaal van die toring van Babel kan dus heel moontlik ‘n ouer verhaal wees waaraan skrywers van ‘n ander tyd dele bygewerk het.

Waarom sê ek so?

Die verhaal het treffende paralelle met Babilonië en ons almal weet dat die Twee stamme ryk daarheen as ballinge geneem is. Miskien het die skrywers met die kennis wat hulle van Babilonië opgedoen het, die veel ouer verhaal van Babilonië bygewerk om dieselfde waarheid in meer verstaanbare terme oor te dra?

Kom ons kyk na Babilonië
Babilonië is Akkadies vir Poorte van die gode. Die magtige voetspore van Babilonië is reg deur die Bybel te vinde. Dink aan Daniël en die twee stamme ryk wat daarheen weggevoer is. Die Babiloniese Ryk is vergelykbaar met Egipte, Griekeland en Rome. Elkeen wou die wonderlike stad met sy fantastiese tegnologie en vrugbare vloedpleine verower. Vol selfvertroue, nuwe tegnologie, rykdom, mag, groei en sukses. Hangende tuine van Babilon is een van die sewe wonders van die antieke wêreld. Die Persiese Ryk daarna het Babilon as hoofstad gehou, Alexander die Grote wat die Perse verslaan het, was stomgeslaan deur die stad. Dit sou ook in sy planne ‘n belangrike rol speel. Babiloniërs sou soos gode vir die Twee stamme ryk daar van Jerusalem in die berglande van Israel lyk. Babiloniese godsdiens lei tot hedonisme. Vandag is naam Babilon steeds sinoniem met vergrype en oormaat. Hulle heilige plekke was torings genaamd zigguratte wat as die poorte van die gode gefunksioneer het. Stad met ‘n toring.
Nebukadnezer het in die tyd van die Twee stamme ryk se ballingskap daar ‘n nuwe Ziggurat op die fondasie van ‘n antieke een gebou met die naam van Etemenankie – die Platform tussen Hemele en Aarde.

Daar is nog baie te sê rakende die wyse waarop die verhale in die Bybel (veral in die Ou Testament) geskryf is. Sommige sou sê dat dit bloot oorgekopieër is van ouer verhale uit die heidendom. Ander wys weer daarop dat daar regoor die wêreld Babelverhale in verskeie kulture voorkom en dus daarop dui dat dit ‘n werklike gebeurtenis is wat in die verskeie kulture van die mensdom opgeneem is. Die saak is nie eenvoudig nie, wat wel duidelik is, is dat die verhale in die Bybel nie gesteel is nie. Dit kom wel tot ons in ‘n Oosterse baadjie maar dan gevul met sy eie inhoud – God se inhoud.

Wat is die boodskap wat ons uit die teks hoor?
Dit is in die mens om monumente vir homself te bou instede om volgens God se oorspronklike plan in harmonie as God se verteenwoordiger op te tree. Die oorspronklike plan behels dat die mens die skepping bewerk en bewaak terwyl daar in liefde met God en mekaar geleef word. God duld nie koninkryke van mense nie.

Toepassing vir vandag
Die toring van Babel hoef nie eens op ‘n tyd te gebeur het nie… want dit gebeur elke dag steeds. Dis ‘n tydlose boodskap van die mens se strewe om ‘n monument vir homself te bou in plaas van ‘n tempel vir God.

Waar staan ons vandag? Direk na die Middeleeue vind twee gebeurtenisse gelyklopend plaas – die Moderniteit en die Reformasie. Die Reformasie het die Rooms Katolieke Kerk verwerp en wou weer by die grondgebinsels van die Woord uitkom. Die Moderniteit wou op sy beurt ‘n utopia op aarde vestig deur die rede/verstand. Die verstand sou geboorte gee aan ‘n samelewing wat onsmaaklikhede soos armoede, klasseverskille, siekte en ongeregtigheid nie ken nie. Vergelyk die reeks Star Trek van die laat sestigs vir ‘n personifikasie van die ideaal.

Die droom het gefaal. Die Moderniteit was op die ou einde die donkerste en bloedisgte tydperk in die geskiedenis van die mensdom. Die rykdom en welvaart wat dit sou bring was slegs beskore vir die Europese lande. Ander lande en kulture is verslaaf en verarm. Daarby het ‘n geraamde 100 miljoen in die twee wêreldoorloë gesterf met Stalin, Mao en Pol-Pot se Kommunisme wat nog miljoene sterftes bygedra het. Die mensdom wou homself uiteindelik van God en godsdiens met al die bo-natuurlike bog bevry en aanskuif na ‘n tyd van verligting wat net die verstand kon bring. Die uiteinde is ‘n aarde wat kreun onder industrialisasie en die gevolglike uitputting van bronne en besoedeling.

Ons leef vandag in ‘n post-moderne era. Ironies genoeg is die Post-moderne era aangebring deur ‘n verwarring in taal. Post-moderne mense is daarby ontnugter met die droom van die moderne era. Ons hardloop almal nou in verskillende rigtings. Elkeen bou nou weer sy eie koninkryk en is slegs daarop gefokus dat dinge vir hom/haarself die beste moet uitwerk. Solank ek gelukkig is en dit nie ander seermaak nie, kan ek maak wat ek wil. 

In Suid Afrika het ons, christen nasionaliste, kliphard saamgebou aan ons die moderne droom. Dié lê nou ook aan skerwe met ontnugterde en terleurgestelde afrikaners wat ‘n onsekere nuwe era in die gesig moet staar.

Wat het intussen verander?

EEN BAIE BELANGRIKE DING

Christus het gekom en sy Blye Boodskap is – bekeer julle want die Koninkryk van God is binne julle bereik. Dis tasbaar, dis hier, jy kan deel kry daaraan. Maar dan sê Jesus as jy my wil volg moet jy jou jou eie aspirasies tot ‘n koninkryk vergeet, jou kruis opneem en my volg. Moenie jou naam in ligte sien nie, dit help nie jy kry die hele wêreld as wins net om jou siel in die proses te verloor nie. Dis nie die moeite werd nie! Kom word ‘n burger van My koninkryk. Dit is waar die lewe lê.

In ons eie konteks moet ons vra of ons nie dalk ook maar die spoor byster geraak het nie? Het ons aan God se koninkryk gebou of die koninkryk van die Afrikaner? Het ons soos sout en lig opgetree en was ons ‘n seën vir mense terwyl ons selfopofferend ander opgehelp het of het ons ander eenkant gehou sodat hulle nie met ons eie planne van nasiebou, ons eie drome en ideale, inmeng nie? Vandag lê ook die droom aan skerwe en hardloop ons afkop angstig rond, uit om onsself te verryk te midde van die chaos van die Nuwe Suid Afrika.

Ons kla en is onseker oor alles. Ons loop oor van kritiek en is ongelukkig en ongeduldig. ‘n Droom het gesterf. Tog is God se droom in Christus steeds daar vir sy skepping. Die droom van ‘n groep mense wat die slag onder die vaandel van God aan SY Koninkryk bou.

Is jy in? Christus se hand strek ook na ons uit vandag… kom word deel van my Koninkryk, dis hier, dis tasbaar, dis naby…